SOMALİ

Somali Çay Kültürü, Somali (Somalice: Soomaaliya); resmi olarak Somali Cumhuriyeti (Somalice: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya), Doğu Afrika’da Afrika Boynuzu denilen coğrafi bölgede bulunan bir ülkedir. Somali Afrika’nın en doğu ucunda yer alıp, Kuzeybatıda Cibuti, güneybatıda Kenya, kuzeyde Aden Körfezi ve Yemen, doğuda Hint Okyanusu, batıda Etiyopya ile çevrilidir. Kıtadaki en uzun sahil şeridine sahiptir ve arazisi temel olarak platolar, düzlükler ve yaylalardan oluşur. Periyodik muson rüzgarları ve düzensiz yağışla yıl boyu kurak iklime sahiptir.

Antik Çağ’da, Somali önemli bir ticaret bölgesiydi ve bir çok bilgine göre efsanevi antik Punt Krallığı’nın en muhtemel yerleşkeleri arasındadır. Orta Çağ boyunca, pek çok güçlü Somali imparatorlukları bölgesel ticareti hakimiyeti altına almıştır bunlardan bazıları; Ajura İmparatorluğu, Adal Sultanlığı, Warsangali Sultanlığı ve Gobroon Hanedanı.

On dokuzuncu yüzyılın sonlarında İngilizler ve İtalyanlar sahil bölgelerinde kontrolü kazandı ve Britanya Somalisi ve İtalyan Somalisi kuruldu. Muhammed Abdullah Hassan tarafından kurulan Derviş Devleti Britanya İmparatorluğu’nu sahil kesimlerine kadar dört kez püskürtmüşse de 1920 yılında Britanya hava gücüne yenilmişlerdir. İtalya 1927 yılında kendisine bağlı olan tüm bölgeler üzerinde tam bir hakimiyet sağladı. İtalya’nın bu işgali 1941 yılında bölgenin İngiliz askeri yönetimi altına girmesine kadar sürdü. 1960 yılında kuzey ve güneyi kapsayan bağımsız Somali Cumhuriyeti kuruldu. Mohamed Siad Barre 1969 yılında iktidarı ele geçirdi ve Somali Demokratik Cumhuriyeti’ni kurdu. 1991 yılında Somali İç Savaşı patlak verdi ve Barre hükümeti düştü.

1991 yılından bu yana çeşitli girişimlerine rağmen ülkenin tamamını kontrol eden merkezi bir hükümet kurulamamıştır. Ülkenin kuzeybatısında de facto şekliyle varlığını sürdüren, bağımsızlığını ilan etmiş Somaliland nispeten daha istikrarlı olmuştur. Puntland ülkenin kuzeydoğusunda yer alan özerk bir bölgedir ve Somali’den bağımsızlığını ilan etmemiştir. El Şebab ülkenin güneyinde etkin olmak üzere ülkenin %85’ini kontrol etmektedir. Yirmi yıl boyunca savaş ve hükümet olmaması Somali’de ağırlıklı olarak hayvancılık, havale / para transfer şirketleri ve telekomünikasyona dayalı bir kayıt dışı ekonomi oluşmasına sebep olmuştur.

SOMALİ ÇAY KÜLTÜRÜ

Somali’de çay geçmişten beri revaçta bir içecek olagelmiştir. Bugün de her kesimden insanın hayatında bir keyif unsuru olarak bulunur. Geleneksel olarak eskiden bekar genç kızların çay içmesine izin verilmezken günümüzde kimse bu zevkten alıkonmuyor.

Çayın Somali’ye gelişi Araplar ve Hintlilerle yapılan antik ticaret dönemine rastlar. Büyük Somali şehirlerinde kalabalık sokak aralarında çayhaneler ve çay tezgahları görmek mümkündür. Ülkede bu tür yerler erkeklere yöneliktir. Bir kadını böyle bir çayhanede çay içerken görmek imkansızdır.

Çay her evde misafirlere en çok ikram edilen içecek konumunda. Gençler için de öğleden sonraları çayhanelerde buluşup içtikleri çay önemli bir sosyalleşme aracı durumunda. Somali’de günün her saati çay içilebilir. Ancak öncelikle kahvaltıda ve öğleden sonraları öğle uykusundan sonra atıştırmalıklarla birlikte -bu şekilde içilen çaya Asariyo denir- ve akşam yemeğinin yanında içilir. “Samboosa”, geleneksel bir krep çeşidi olan “Anjero” veya “Angello” bu atıştırmalıklardandır. Somali’de çay sütlü, şekerli ve bir takım baharatlarla hazırlanır ve şekerle tatlandırılarak içilir. Gereken baharatlar kakule, zencefil, karanfildir. Bazen muskat, karabiber tanesi, tarçın vb de eklenir. Somali usulü çay hazırlanırken tercihen Kenya veya güney Hindistan’dan ithal edilmiş kaliteli siyah yaprak çay tercih edilir. Ülkede “shaah” veya “shaah hawash” denilen çayın hazırlanışında tüm malzemeler, “kildhi” adını verdikleri büyük metal ısıtıcı kaba konulup kaynatılır. Eğer ağır bir yemekten sonra servis edilecekse bu çay sütsüz hazırlanır ve “shaah bigaysi” olarak adlandırılır.

Somali çayının hiç acı olmamasının nedeni çok miktarda şeker kullanılmasıdır. Diğer kültürlerdekinin aksine servis edilecek kişiye ne kadar süt ne kadar şeker vb. sorular sorulmaz çünkü hepsi çayın hazırlanışında içine katılmıştır. Çay genellikle küçük cam bardaklarda servis edilir.

Örnek bir tarif olarak;

Gerekenler:

- 5 bardak su

- 4 adet dövülmüş kakule

- çubuk tarçın

- 4 karanfil

- zencefil dilimi

- 4 çay kaşığı siyah çay (veya birbirine bağlanmış 7 adet demlik poşeti)

- 1-1,5 su bardağı süt

- ¼ su bardağı toz şeker

Hazırlanışı

Genelde sobanın üzerine yerleştirilmiş bir demliğe veya benzeri bir kaba su, çay yaprakları, kakule, karanfil ve ezilmiş tarçın eklenir. Üzerine şeker ve diğer baharatlar ve zencefil eklenir. Kaynamaya başladığında ateş kısılır ve birkaç dakika demlenmeye bırakılır. En son üzerine süt de eklenip süzgeçten bardaklara süzülür ve içmeye hazırdır.

Başka bir yöntemde de evvela su, baharatlar, süt, şeker ve zencefil orta ateşte kaynayıncaya kadar ısıtılır. Kaynadıktan sonra çay eklenip kısık ateşte 10-15 dakika demlenmeye bırakılır.

Bir diğer yöntemde de yine önce baharatlar, zencefil ve su birlikte kaynama noktasına kadar ısıtılır. Kaynayınca çay eklenir ve bir 1-2 dakika daha kaynatılır. Üzerine süt eklenir ve ateş kısılıp şeker de eklenir tekrar kaynamaya başladığında süzülüp servis edilir. Sayılanların dışında zevke göre başka yöntemler de sayılabilir, kimileri de çaylarını mikrodalgada hazırlamayı tercih ederler. Ülkede kahve geçmişte İtalyan sömürgesi olmasının etkisiyle çaydan daha çok tercih ediliyor.

 

Okunma 3093 defa

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

Tweet DünyaÇayEvi

Parse Error: Specification mandate value for attribute data-aria-label-part
09:16AM Apr 24