Twitter Follow Box

ÇİN

Çin Çay Kültürü, Çin Halk Cumhuriyeti (Kısaca: ÇHC). Kuzeyinde Moğolistan, kuzey doğusunda Rusya ve Kuzey Kore, doğusunda Sarı Deniz ve Doğu Çin Denizi, güney doğusunda Güney Çin Denizi, güneyde Vietnam, Laos, Birmanya, Hindistan, Bhutan ve Nepal, güney batıda Pakistan, Afganistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan ile çevrilidir. Başkenti Pekin’dir. Çin sözcüğü sıklıkla Çin Halk Cumhuriyeti anlamında kullanılır.

Çin’in, ÇHC’den önce de yaklaşık 5000 yıl geriye uzanan bir ‘yazılı tarihi’ vardır. Bununla birlikte üzerinde ideografik çizimlerin bulunduğu yaklaşık 6000 yıl öncesine ait kalıntılara ulaşılmıştır. Günümüz medeniyetinin temel taşlarını oluşturan kâğıt, barut, pusula ve matbaacılık gibi pek çok buluşun kökenleri Antik Çin medeniyetine dayanmaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti, son yıllarda, yapmış olduğu atılımlarla ve politikalarla, dünyanın en önemli ekonomik güçlerinden biri haline gelmeye başlamıştır. Çin Halk Cumhuriyeti’nin bölgede ve dünyada nüfuzu, askeri alandan çok ekonomik alanda kendisini hissettirmektedir. 2020’lerde Çin Halk Cumhuriyeti’nin dünyanın en zengin ekonomisi olacağı öngörülmektedir. Dünyanın alan olarak en büyük dördüncü ülkesi olan Çin Halk Cumhuriyeti, yaklaşık 1.5 milyar nüfusuyla dünyanın en kalabalık ülkesidir. Dünya nüfusunun yaklaşık altıda biri Çin Halk Cumhuriyeti’nde yaşamaktadır.

ÇİN ÇAYI TARİHÇESİ

Anavatanı Çin olduğu için çayın buradaki tarihi hayli uzundur. Bir Çin deyişi şöyledir “tüm hayatın boyunca çayla ilgili çalışsan yine de tüm çayların adını öğrenemezsin”. Popüler olan efsaneye göre çay ilk defa MÖ 2573 yılında kaynamakta olan bir suya yakındaki bir çalılıktan bir yaprak düşmesiyle Çin İmparatoru Shennong tarafından bulundu. Efsaneye göre İmparator suyunu kaynamış olarak içmekten hoşlanıyor. Birgün ordusuyla uzak bir yere seyahat için gider. Mola verildiğinde hizmetçisi ona yemek ve içmesi için kaynamış su hazırlar. O sırada çalılıktan kuru bir yaprak düşer ve suyun rengini kahverengiye çevirir. Bu durum fark edilmez ve su imparatora sunulur. İmparator bunu içtiğinde ferahlatıcı bulur ve böylece çay keşfedilmiş olur. Çay Çin kültürüyle çok iç içedir, öyle ki çay Çin yaşamının yedi olmazsa olmazı arasında sayılır.

Çin çayı farklı kaynaklarda farklı şekilde kategorilere ayrılıyor, bu kategorilerden biri de şöyle; beyaz, yeşil, kırmızı, siyah, oolong, puerh, şeklindedir. Bu çaylar Camellia sinensis bitkisinin farklı türlerinden elde edilir. Çin’de bu gruplara dahil çaylar araştırılmış ve kimi araştırmacılar 700 kimi ise 1000e yakın çay çeşidi bulmuştur. Bunların yanında sarı çaylar, çiçek kokulu çaylar da sayılabilir. Çayların farklı gruplandırılmasının nedeni daha çok yaprak toplandıktan sonraki tabi tutulan işlemlerin farklı olmasıdır. Mesela yeşil ve beyaz çaylarda yapraklar toplandıktan sonra ısıl işleme tabi tutulur, böylece oksidasyon diğer bir deyişle fermantasyon işlemi önlenmiş olur. Kırmızı ve siyah çaylarda ise bu işlem yapılmaz ve yaprağın yapısındaki enzimler özelliğini yitirmediği için çay doğal olarak fermenteye bırakılır ve bambaşka tatlar oluşur. Oolong çayı ise kısmen fermantasyona bırakılır.

Çayın tarihi Antik Çin’de Batı Zhou Dönemine rastlar. Bu dönemde insanlar çay yapraklarını bir meyve gibi tüketiyor ve bu yapraklardan ilaç elde etmede kullanıyorlardı. Han hanedanı zamanında yaprakların kaynar suya konulmasıyla bulunan yepyeni bir içecek olan çay önemli bir meta haline

geldi. Tang hanedanı zamanında çay üretimi devlet tekeli haline geldi. Çay pazarı sıkı bir kontrole tabi tutuluyor ve yasadışı satışlara ceza uygulanıyordu. Bu dönemde çayın yapılışı ve içme şekli günümüzden oldukça farklıydı. Çay yaprakları sıkıştırılıp tuğla gibi yapılıyor bu çay taş bir havana konulup dövülüyor ve oluşan toz çaya sıcak su eklenip o şekilde içiliyordu. Bu dönemde çay beyaz çay şeklindeydi.

Yüzyıllar boyunca Çinliler çayı buharlayarak kullandılar. Ancak zaman içinde çayın bir ticari ürün haline gelmesiyle de farklı yöntemler gelişti. Buharlama yerine çay yaprakları kavrulmaya başlandı ve bu da günümüz işlenmiş çayları için bir adımdı. Çay yaprakları kesildikten sonra sıkça fermantasyon denilen bir işleme tabi tutulur. Aslında bu telaffuz yanlıştır. Bu işlem mikroorganizmalarla yürümez, çayın yapısındaki doğal enzimler yoluyla gerçekleşir ve bu bir enzimatik oksidasyondur.

Song Hanedanı zamanında çay önemli bir ürün haline geldi 242 kasaba çay tarlalarıyla kaplandı ve çayın bir kısmı güneydoğu Asya ülkeleriyle Arap ülkelerine ihraç edildi. Bu dönemde çay yabancı elçicilere armağan olarak da verilmeye başlandı. Toplumun alt tabanında ise çay kültürü daha da canlıydı. Yeni eve taşınan bir kişiye, komşuları çay hediye eder; misafir gelince ona çay ikram edilir; nişan ve düğün törenleri ile gelin odasında mutlaka çay içilirdi. Sıradan vatandaşlar en kaliteli çaya sahip olduklarını kanıtlamak için yarışma düzenlerdi

Ming ve Qing hanedanlarında çay çeşitleri daha da çoğaldı, değişik çay içme tarzları ortaya çıktı. Değişik çay takımları tasarlandı. Bugün, Ming hanedanından kalma çok sayıda çay konulu yazı ve resim bulunuyor. Qing hanedanına gelince çay ihracatı bir sektör haline geldi, bu sektörde çalışanların sayısı da hayli fazla oldu. Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1949 yılında çay üretimi 7 bin 500 ton iken, 1998 yılına gelince 600 bin tonu geçti. Çay üretiminin hızla artması, Çin’de çay kültürünün gelişmesi için sağlam bir zemin hazırladı. 1982 yılında çayın memleketi olarak kabul edilen Hangzhou kentinde çay kültürünü yaygınlaştırmayı hedefleyen “Çaycılıkta Çalışanlar Evi”, 1990 yılında Beijing’de “Çaycılıkta Çalışan Çinliler Derneği”, 1993 yılında “Çin Uluslararası Çay Kültürü Araştırma Enstitüsü” kuruldu. 1991 yılında yine Hangzhou kentinde Çin Çay Müzesi açıldı. Beşincisi yapılmış olan Uluslararası Çay Kültürü Semineri, her seferinde Japonya, Kore Cumhuriyeti, ABD, Hong Kong ve Taiwan gibi ülke ve bölgelerden çok sayıda katılımcı çekti. Çin genelinde birçok eyalet, kent ve ilçede çay festivali düzenlenerek, yerel ekonominin gelişmesine katkıda bulunuldu.

Çin’de aynı zamanda 2002 yılında ziyarete açılan Tenfu Çay Müzesi de bulunmakta. Müze 13 dönüm arazi üzerine kurulu ve eski çay kültürlerine ait birçok örnek mevcut, çay takımları, çay işleme teknikleri, çay örnekleri gibi. Bunun yanında çay sanatı kültür performansları da canlı canlı izlenebiliyor.

Lütfen Kitabımız İçin Tıklayınız!

 

SHEN NUNG
M.Ö 2737
ÇAYI KEŞFEDEN İMPARATOR

ÇAY DEMLEME TEKNİKLERİ

Çin kültüründe demlenen çayın çeşidine, demleyen kişiye vb etkenlere bağlı olarak birçok demleme tekniği gelişmiştir. En bilindik demleme yöntemi çayı koyup üzerine suyu eklemek şeklinde olanıdır. Evlerde ve restoranlarda genelde bu yöntem tercih ediliyor. Demlemede önemli bir faktör de çayın çeşididir; örneğin yeşil çay, siyah çay, oolong çayı gibi tiplere göre daha hassas olduğundan daha düşük sıcaklıktaki suyla demlenmelidir. Bilindik demleme yöntemi dışında Çin kültürüne has iki demleme yöntemi daha vardır, chou ve gongfu yöntemleri.

CHOU (GAİWAN) YÖNTEMİ

Chaou kase kapak ve fincandan oluşan üçlü bir setin adıdır. Bu kaplar genellikle porselenden yapılır ve tanen birikmesini önlemek için de içi sırlanmıştır. Bu yöntem Çin’de sık kullanılan bir yöntem değildir genelde çayın kalitesini test etmek için kullanılır.

Çünkü kullanılan kase demlenen yaprakları gözlemlemeye, kokusuna ve diğer kalite kriterlerini izlemeye imkan sağlar. Oksidasyon yapılmış çaylar için daha uygun olup tüm çay türleri için de kullanılabilir. Metot şöyledir:

- su kaynatılır

- kase sıcak suyla çalkalanır

- çay yaprakları eklenir

- bir miktar suyla çay yaprakları yıkanır ve fazla su dökülür

- sıcak su çayın üstüne yan tarafından eklenir

- servis edilmeden önce 30 saniye demlenmeye bırakılır.


GONGFU YÖNTEMİ

Ming hanedanı zamanında yaklaşık 1500 lü yıllarda kullanılmaya başlanan ve popüler olan bu yöntem bugün de sıkça kullanılır. Çin halkı törenlerde, kutlamalarda, misafir ağırlarken vb zamanlarda gongfu stilini kullanır. Diğer yöntemlerden farkı kullanılan çay yaprağı miktarı ve demleme işlemindeki adımlardır. Diğer yöntemlerde daha az çay kullanılırken bu yöntemde daha çok çay kullanılır buna karşın demleme süresi kısa tutulur. Bu da aynı çayı birkaç defa demleme imkanı sunar. En iyi sonucu oolong tipi çayları demlerken verir, siyah çaylar için de iyidir ancak yeşil ve kokulu çaylarda pek tercih edilmez.

ÇİN ÇAY SEROMONİSİ

Bir seramoniyle sunulması çayın Çin kültüründe ne kadar önemli olduğunu gösterir. Çay seramonisi Çin’de he, jing, yi, zhen yani barış sakinlik eğlence ve gerçek olarak ifade ediliyor. Bu seramonide Taoizm, Budizm gibi yaygın inançlar da etkili olmuş. Bir çay seramonisi yaparken öne çıkan altı özellik bulunuyor:

1. Hal- tavır: seramoniyi yapan keyifli ve huzurlu bir seramoni olması için rahat, kendinden emin, mutlu ve sakin tavırlı olmalıdır.

2. Doğru çay seçimi; çayı seçerken tadı, kokusu, aromasının yanında güzel bir ismi ve hikayesinin olması da önemlidir.

3. Su seçimi: suyun temiz, saf, hafif olması gerekir, aksi halde çok iyi bir çaydan kötü sonuç çıkabilir.

4. Çay takımı: doğru çay setini seçmek de önemli bir adımdır, yalnız seramoniyi yapan bazen bu adıma katılımcıların fikrini de ekler.

5. Ambians: huzurlu, sakin, rahat, temiz, sessiz bir ortam olması önemlidir.

6. Teknik: sunum esnasında temel demleme tekniklerinin yanı sıra el becerileri, yüz ifadeleri ve giyim de önemlidir.

Lütfen Kitabımız İçin Tıklayınız!

10 EN ÜNLÜ ÇİN ÇAYI

Farklı Çin kaynaklarda farklı listeler var. Aşağıdaki tabloda Çin çayları, çeşitli referanslarda 10 listede görünme sıklığına göre sıralanıyor.

Çince Adı İngilizce Çay Adı Menşei Yeri

Long Jıng Dragon Well Xi Hu ( Zhe Jiang )

Bi Luo Chun Spring Snail Tai Hu ( Jiang Su )

Tie Guan Yin Iron Goddess An Xi ( Fu Jian )

Mao Feng Fur Peak Huang Shan ( An Hui )

Junshan Yinzhen Siver Needle Haz Shan ( Hu Nan )

Qi Men Hung Qi Men Red Qi Men ( An Hui )

Da Hong Pao Big Red Robe Wu Yi Shan ( Fu Jian )

Liu An Gua Pian Melon Seed Liu An ( An Hui )

Bai Hao Yinzhen White Fur Silver Needle Fu Ding ( Fu Jian )

Pu’er Pu’er Si Mao ( Yun Nan )

Okunma 5997 defa

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.