ÇAYDA İLKELER

Dünya Çay Evi, çay ile ilgili her konuda bir numara olmaya devam ediyor ve edecekte.Şimdi size çay ile ilgili merak edilen bazı ilkleri sunmaya devam ediyor.

- Çay milattan önce 2737 yılında büyük Çin İmparatoru Shen Nung tarafından tesadüf olarak ortaya çıktı. İmparator bir gün bahçede ağzı açık bir kapta su kaynatırken çalılıklardan bir kaç yaprak kaynayan su içine düştü. Nung yaprakları suyun içinde toplayamadan yapraklar suda kaynamaya başlayınca hoş bir kokuyu etrafına yaydı. İmparator merakı üzere tadına baktı ve keşfetmiş oldu. İmparatora göre çay susuzluğu gideriyor, harareti gideriyor ve uykuya olan isteği azalttığını söyledi.

- Yine de, Joseph Krieger’in 15 yıl sonra demlemeye hazır poşet çayı piyasaya sürmesi için 15 yıl daha geçmesi gerekti. Başlangıçta poşet çayı yalnızca yemek firmaları kullandı, ama 1930′lara gelindiğinde, ABD’de poşet çayların çoğu evde içilmek üzere satın alınarak, evlerdeki yumurta biçimli delikli metal çay demleme süzgeçlerinin yerini aldı.

- Türk halkı buzlu çay ile ilk kez 1994 yılında yılında Lipton Ice Tea olarak tanıştı.  Ardından Coke ve Nestle ortaklığı altında Nestea piyasaya sürüldü. Lipton Ice Tea, piyasaya ilk sürüldüğünde alüminyum ve karton kutu da dahil çeşitli ambalajlara sahipti. Pepsi ve Unilever arasında üretim ve dağıtım konularını kapsayan bir ortaklık anlaşması yapılmıştı. Gerek Lipton Ice Tea ve gerekse Nestea düşük satış rakamları nedeniyle 2- 3 yıl içersinde piyasadan çekildi. 1999 yılında Lipton Ice Tea teneke kutularda tekrar piyasaya girdi. Özellikle kentsel kesimde hızlı bir büyüme sağladı. Mevcut Buzlu Çay iş hacmi, Lipton Ice Tea'nin 1994 yılındaki iş hacmine göre 15 kat daha büyük. Alkolsüz içecekler pazarı, özellikle de asitli içeceklerden kaynaklı olarak, halihazırda bir daralma yaşıyor. Diğer taraftan, Buzlu Çay pazarı ise yıldan yıla çift haneli rakamlarla büyüyor. Yakın zamanda Coca Cola, 2002'nin ilk yarısında Nestea'nin tekrar lansmanını yapmaya karar verdi.Lipton Ice Tea kutuları, Türkiye'de halen Pepsi ortaklığı ile üretiliyor.

- Türkiye’ de çay tarımın ile ilgili ilk girişimler 1917 yılından sonra gelişmiştir. İlk yıllarda Bursa bölgesinde yetiştirilmeye başlanan çay istenen verimi vermemiştir bunun sonucunda Ali Rıza ERTEN’İin raporu doğrultusu çay, Rize ve bölgesinde yetiştirilmeye başlanmıştır.

29 Mart 1940 tarihinde 3788 sayılı Çay Kanunu ile çay tarımı ve üreticisinin desteklenmesi güvence altına alındı. Bu dönemde Zihni Derin aydın tarımcılara öncülük yaparak çay tarımının hızla gelişmesinde büyük çaba harcadı. Bölgede çay tarımının yerleşmesi ve çay sanayinin kurulup geliştirilmesinde üstün hizmetleri nedeni ile Zihni Derin çayın babası olarak bilinmektedir. Bu yılarda elde edilen yaş çay Zihni Derin tarafından kurulan atölyelerde işlenerek siyah çay elde edilmiştir. Kahvenin yanında çayda 1942 yılında tekele alınmış ve üretilen çaylar tekel idaresine verilmiştir.

- Çayın Avrupa’da ilk söz edilişi ise binlerce yıl sonra, 1559 yılında gerçekleşir. 1606 yılı ise çayın Avrupa’yla tanıştığı yıl olarak tarihe geçer. 1635 yılından sonra, Hollanda ve Fransa, Avrupa’da çay tüketimine öncülük eden ülkeler olurlar.

İlk demlik örneklerinin Çin’den Avrupa’ya ulaşması ise 1650 ’li yıllarda gerçekleşir.

Çayın Amerika’ya ulaştıran ise Peter Stuyvesant’tır. Bugün New York olarak anılan New Amsterdam ’a yerleşen Hollandalı koloniler, Amerika’nın ilk çay tiryakileri olarak tarihe geçerler. Çaya bilimsel adının yani Camelia sinensis ’in verilişi ise 1753 yılına rastlar. 1800’lü yıllarda, Avrupa ve Amerika’da yavaş yavaş çay endüstrisi boy göstermeye başlar.

Thomas Lipton’un ilk dükkânı da 1871 yılında, İngiltere / Glasgow ’da hizmete girer. 1890 yılına gelindiğinde Thomas Lipton, Seylan ’da ilk çay tarlasını satın alır. Hindistan’dan getirilen çay tohumları 1903 yılından itibaren Kenya ’da yeşermeye başlar.

Amerika’da, sıcak havalarda çay satmakta zorlanan Richard Blechynden , çayı soğuk halde sunmayı akıl eder. Amerika kökenli Ice Tea kavramı da işte bu tesadüfle doğar. Poşet çayın keşfi ise 1908 yılında gerçekleşir.

Üst sınıflara hitap eden pahalı bir içecek olmaktan uzaklaşarak gitgide herkes tarafından tüketilen bir içecek haline gelen çay, çeşitli yeniliklerle birlikte gelişmeye devam eder.

Günümüzde ise, bir yıl içinde dünyada tüketilen Lipton sıcak çaylarıyla tam 3 bin 660 adet olimpik yüzme havuzu doldurmak mümkün. Dünyada en çok çay tüketen ülkeler arasında Türkiye’nin de yer aldığının da unutmadan altını çizelim. 1900’lü yıllara kadar çayı tanımayan ve tam bir ’kahve tiryakisi’ olan ülkemizde bugün çay, sudan sonra en sık tüketilen içecek haline gelmiş durumdadır. Türkiyede en çok çay üretilen il Rize'dir.

İlklerin devamını ve diğer tüm detayları "Dünya Çay Evi" adlı eserimizden okuyabilirsiniz.

 

Okunma 5295 defa

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

Tweet DünyaÇayEvi

Parse Error: Specification mandate value for attribute data-aria-label-part
09:14AM Apr 24